De sociale dimensie van de opwarming 

 

We schreven dit boek omdat we ons afvroegen waarom de westerse mens zo laconiek blijft onder de dreigende degradatie van zijn leefwereld op essentiële aspecten als temperatuur, groeikracht, diversiteit, en voedselzekerheid. Waarom kan hij niet prioriteren? Is dit overmoed veroorzaakt door energetische verwenning? Of komt het door een overdosis afstandelijkheid en rationalisme? Of ligt het aan de manier waarop we de samenleving hebben ingericht (specialisme, arbeidsdeling, vrije bezitsvorming en ondernemerschap)?

Zodoende gaat een groot deel van het boek over hoe individuen in het algemeen hun waarden/doelen ontwikkelen en nastreven. Een belangrijke conclusie is dat context en blootstelling zowel richtingbepalend als capaciteitsbepalend zijn.

Vervolgens analyseren we de maatschappelijke situatie. Op het punt van klimaat-aanpak zien we sterk divergerende opstellingen. We zijn verdeeld, qua waarden, qua visie, qua belangen. Ieder weet dat. Zodoende begrijpen we allemaal vrij goed dat ons “wij” daar niet veel kan klaarmaken.

De grote vraag is: bestaan er in ons sociaal vaarwater wel vaargeulen, of zijn ze maakbaar, waarlangs ons “wij” zo robuust kan worden dat het ineens onbegrijpelijk wordt dat we die opwarming niet simpelweg even omzeilen? Op dat cruciale punt staren we nu al jaren zonder enig succes de mist in. Dit boek tast die mist af, en geeft de mistbanken een naam, door uit te zoeken welke divergerende sociale processen de cohesie rond klimaat blokkeren, en de vorming van een sterk “wij” in de weg staan.

Uiteindelijk worden vier van dergelijke werkingen geïdentificeerd: d.w.z. dat het hedendaagse sociaal-economische krachtenspel hoofdzakelijk blijkt te worden aangedreven en beheerst door vier positieve terugkoppelingen die via hun divergerende werking het dringen aanjagen en het delen ondermijnen en bekorten. De daaruit volgende verslaving aan middelen voor expansie en innovatie maakt de opwarming voor iedereen voelbaar onafwendbaar. Zonder maatschappelijke reorganisaties om deze vier beren plat te leggen, draaien we ons vaster en vaster de modder in.

Het boek besluit met een voorstel (= de AUTTOE-benadering) om die reorganisaties te bewerkstelligen door stevig in te grijpen op de huidige bezit-transmissie-manieren (vererving, lening, ruil, verhuur, donatie) ten einde de autonome toegankelijkheid van burgers tot essentiële levensvoorwaarden te vergroten en uit te bouwen, waardoor tegelijkertijd de intensiteit van energievretende economische wisselwerkingen, stromen, opwerking en vernieuwing getemperd zal worden.

—————

Dit boek, uitgegeven in samenwerking met Boekenbent, is o.a. verkrijgbaar bij libris, ako, bruna, en bol.com